Việc Trung Quốc tạm dừng nhập khẩu thanh long khiến nhiều nhà vườn ở tỉnh Bình Thuận rơi vào cảnh khốn đốn khi hàng loạt vườn trái đã chín đỏ mà không có thương lái đến thu mua.
Ngày 30/12, tại các xã Hàm Mỹ, Mương Mán, Hàm Thạnh và Hàm Cần (huyện Hàm Thuận Nam), nhiều vườn thanh long đang vào vụ thu hoạch nhưng vẫn “đứng im” không người hỏi mua. Tuyến đường Mương Mán vốn tấp nập xe tải vào ra chở thanh long nay trở nên vắng lặng.
Ông Nguyễn Luận, ở thôn Văn Phong, xã Mương Mán, có 800 trụ thanh long, trong đó 350 trụ được chong đèn trái vụ để bán dịp Tết. Chỉ còn hai ngày nữa là đến kỳ thu hoạch, nhưng ông cho biết vẫn chưa có thương lái nào liên hệ.
“Hơn 3 tấn thanh long đã chín đỏ vẫn còn lủng lẳng trên cành. Nghe tin cửa khẩu bị đóng, tôi rất lo vì hàng vẫn còn trên cây mà chưa bán được”, ông Luận nói.
Tương tự, bà Võ Thị Ngọ ở xã Hàm Hiệp, huyện Hàm Thuận Bắc, cũng rơi vào cảnh lo lắng. Vụ thanh long trái vụ này, vườn của bà cho khoảng 9.000 quả, tương đương 4,5 tấn, dự kiến thu hoạch sau ba ngày nữa.
“Tuần trước, thấy vườn bên bán được giá 14.000 – 16.000 đồng/kg, tôi mừng lắm, tưởng năm nay gia đình được ăn Tết lớn. Vậy mà giờ giá chỉ còn 5.000 – 6.000 đồng/kg, thậm chí hôm nay không có ai hỏi mua. Có lẽ vụ này mất trắng rồi”, bà Ngọ buồn bã nói.
Không chỉ nông dân điêu đứng, các thương lái cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Bà Nguyễn Thị Trinh, chuyên thu mua thanh long ở huyện Hàm Thuận Bắc, cho biết các vựa hiện không còn nhận hàng.
“Vựa không xuất được hàng, nên chúng tôi cũng phải nghỉ. Họ không bán được thì không có tiền trả nợ cho thương lái. Chưa năm nào làm ăn buồn như thế này”, bà Trinh chia sẻ.
Một chủ vựa (xin giấu tên) ở huyện Hàm Thuận Nam tiết lộ, hơn chục container thanh long của cơ sở đã bị ùn ứ ở biên giới Trung Quốc suốt nửa tháng qua. Cuối cùng, ông buộc phải cho xe quay đầu về để bán giá rẻ ở các chợ phía Bắc.
“Bây giờ chỉ còn cách vớt vát được chút nào hay chút đó, chứ tình hình này là thua rồi”, ông nói.
Hiện, hầu hết các vựa lớn dọc quốc lộ 1A ở Hàm Thuận Nam và Hàm Thuận Bắc đều đã ngừng thu mua. Chỉ còn một số vựa nhỏ đóng hàng nội địa gửi xe khách đi miền Trung, miền Bắc còn hoạt động, nhưng lượng hàng cũng rất ít và chủ yếu là đơn đã đặt cọc trước.
Bình Thuận hiện là địa phương trồng thanh long lớn nhất cả nước với hơn 30.000 ha diện tích, sản lượng trên 600.000 tấn/năm. Mặc dù nhiều nước đã cho phép nhập khẩu thanh long của tỉnh, nhưng Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực thông qua các cửa khẩu phía Bắc.
Theo thông tin từ Sở Công Thương Bình Thuận, Hải quan Bằng Tường (Trung Quốc) đã thông báo tạm ngừng nhập khẩu thanh long Việt Nam qua cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đến ngày 26/1 năm sau, sau khi phát hiện một số mẫu thanh long dương tính với virus SARS-CoV-2.
Trước đó, các cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn), Hà Khẩu (Lào Cai), Thanh Thủy (Hà Giang) và Hà Luân (Quảng Ninh) cũng đã tạm dừng thông quan. Hiện có khoảng 400 xe container, tương đương 8.000 tấn thanh long Bình Thuận, đang bị tồn đọng tại các cửa khẩu phía Bắc. Phần lớn chủ hàng đã buộc phải quay đầu xe để tiêu thụ nội địa tại các tỉnh miền Bắc.
Cũng theo Sở Công Thương, đầu tháng 12, giá thu mua thanh long tại vườn dao động từ 10.000 – 16.000 đồng/kg, tình hình giao thương vẫn ổn định. Tuy nhiên, đến nay, giá đã giảm mạnh chỉ còn 5.000 – 6.000 đồng/kg, kể cả đối với những lô hàng đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Hàng loại ba gần như bị loại bỏ hoàn toàn, không có thương lái thu mua.